İzmir
Körfezden yarımadaya. Yer dosyaları, bölgesel anlatılar ve kaynak kayıtlarıyla birlikte okunur.
İzmir, <a href="/tr/bolge/izmir-yarimada">İzmir ve Yarımada</a> anlatısı içinde; yer, dönem ve hikâye bağlantılarıyla okunur.
Havzadan durağa
İzmir’in kıyı kentleri tek bir liman düzenini paylaşmaz. Klazomenai’de zeytinyağı işlikleri, Teos’ta iki liman ve bir sanatçı birliği, Erythrai’da değirmen taşı üretimi öne çıkar. Efes’te ise biriken alüvyon kıyıyı ve limanların yerini değiştirmiştir. İşlik, kamusal kurum, taş üretimi ve değişen sahil; aynı kıyının farklı kent hikâyeleridir.
Klazomenai’de işliğin evreleri
Klazomenai’deki zeytinyağı işliğinin kullanımında kesintiler vardı. İşlik MÖ 6. yüzyılın ilk yarısında kuruldu, yüzyıl ortasında terk edildi, son çeyrekte yeniden düzenlendi ve yaklaşık MÖ 500’de kullanımdan çıktı. Kıyıdaki yerleşim ile işliğin üretim geçmişi, aynı kent içinde bile farklı izler bırakır.
Efes’te değişen kıyı ve limanlar
Efes’in eski limanı Kaystros ağzındaydı. Biriken alüvyon kıyı çizgisini değiştirdi; yerleşim ve limanlar zamanla başka konumlara taşındı. Roma dönemindeki deniz kanalı ve liman havzası dönüşümün ayrı bir evresini oluşturur. Bu değişim, antik limanın kıyısını bugünkü sahil çizgisiyle bir tutmamayı gerektirir.
Erythrai’de değirmen taşları
Erythrai Panionion birliğinde yer alıyordu ve bir dönemde değirmen taşı üretip dışarı sattı. Bu, Erythrai’ye ait belirli bir üretim evresidir; Klazomenai’deki yağ işliğinden ayrı bir örnek. İki kent aynı kıyıda farklı üretim izleri bırakmıştır.
Teos’un limanları ve aktörler birliği
Teos iki limanlı bir İyon kentiydi. İonialı Aktörler Birliği MÖ 3. yüzyılın sonlarına doğru burada kuruldu. MÖ 2. yüzyıl başındaki Dionysos Tapınağı Prieneli Hermogenes ile anılır. Limanlar, bir sanatçı topluluğu ve tapınak, Teos’un kamusal hayatının farklı yüzlerini ortaya koyar.
360 derece şehir dünyaları
İlçe rehberleri
Yer envanteri
Bağlantılı hikâyeler
Sofra ve üretim anlatıları
- Edremit Körfezi'nden Dikili Adalarına: Adramytteion, Gömeç Zeytin Ovası ve Kalem Adası
- İyonya'nın Zeytini, Şarabı ve Kehanetleri: Klazomenai'den Teos ve Klaros'a İzmir Yarımadası
- Klazomenai Arkaik Zeytinyağı İşliği ve Endüstriyel Üretim Devrimi (MÖ 6. yy)
- Ulamış Değirmenlerinden Birgivi Medresesine ve Dağkızılca Su Yollarına: Karakılçık Buğdayı, 1563 Osmanlı İlim Merkezi ve Nif Dağı Taş Köprüleri
Kültür ve hafıza anlatıları
- 1865 Osmanlı Urla Tahaffuzhanesinin Kuruluşu ve Deniz Karantina Sistemi
- Aelius Aristides'in Roma İmparatoru Marcus Aurelius'u İkna Ederek İzmir'i Yeniden İnşa Ettirmesi (MS 178)
- Alabandali Hitabet Ustası Menecles'in Cicero'yu Eğiterek Roma Senatosu Söylevlerine Yön Vermesi (MÖ 79)
- Arginusae (Kalem ve Garip Adaları) Deniz Muharebesi (MÖ 406)
- Aydın Alabanda Menecles Hitabetinden Mastaura Diophanes Reformuna ve Teos Androsthenes Astronomisine: Roman Oratory, Agrarian Reform, and Geared Astronomy
- Balıkesir Kyzikos Eudoxus Seferinden İzmir Smyrna Quintus Destanına ve Kolophon Hermesianax Elegiasına: Indian Ocean Navigation, Trojan War Epic, and Elegiac Love Poetry
- Bergama ve Aizanoi: Hellenistik İç Ege eşiği
- Bergamalı Hekim Galenos'un Roma İmparatoru Marcus Aurelius'un Başhekimliğine Atanması (MS 169)
- Birgi Çakırağa Konağı İnşası ve Ahşap Kalem İşi Resim Programı (1761)
- Birgi Çakırağa Konağı'ndan Tire Yalınayak Hamamı'na ve Gölcük Gölü'ne
- Bodrum Kraliçe Artemisia'nın Donanmasından Knidos Eudoxos Rasathanesine ve Kolophon Ksenophanes Felsefesine: Tarihin İlk Kadın Amirali, Matematiksel Astronomi ve Rasyonel Teoloji
- Çamlık'tan Şirince'ye, Bülbüldağı'na: 1856 İmtiyazından 1866'da Tamamlanan Demiryoluna
- Edremit Körfezi'nden Dikili Adalarına: Adramytteion, Gömeç Zeytin Ovası ve Kalem Adası
- Efesli Hekim Rufus'un Beyin-Sinir Sistemini ve Nöroanatomiyi Tanımlayan Anatomicis Eserini Yazması (MS 90)
- Efesli Hekim Soranus'un Kadın Hastalıkları ve Doğum Biliminin Temeli Gynaecologia Ansiklopedisini Yazması (MS 100)
- Erythrai Athena Tapınağından Bademler Köy Tiyatrosuna ve Özbek Taş İskelesine: Deniz Tiyatroları, Cumhuriyet Tiyatro Sahnesi ve Taş İskeler
- Halikarnassos Kraliçesi I. Artemisia'nın Salamis Deniz Savaşında Donanmayı Yönetmesi (MÖ 480)
- Hellenistik Dünyada Mekanik ve Deniz Bilgisi
- Hellenistik Krallık Dönemi Metropolis Meclis Binası ve Belevi Mozolesi İnşası (MÖ 246)
- İmam-ı Birgivi Mehmed Efendi'nin Birgi Medresesi'nde İlim Yaymaya Başlaması (1563)
- İyonya'nın Zeytini, Şarabı ve Kehanetleri: Klazomenai'den Teos ve Klaros'a İzmir Yarımadası
- İzmir Aelius Aristides'in Smyrna Hitabetinden Magnesia Pytheos Mimarisine ve Teos Theodosios Geometrisine: Roma İmparatorluk Hitabeti, Halikarnas Mozolesi ve Sferik Geometri
- İzmir Efes Rufus Nöroanatomisinden Magnesia Hegesias Hitabetine ve Bergama Telephus Gramerine: Ancient Neuroanatomy, Asianism Rhetoric, and Imperial Tutoship
- İzmir Efes Soranus Tıbbından Aydın Tralleis Apollonius Heykeltıraşlığına ve Germencik Menesthes Mimarisine: Gynecological Medicine, Farnese Bull Sculpture, and Ionic Architecture
- İzmir Efes Xenophon'un Romantik Romanından Priene İsidoros Ayasofyasına ve Halikarnas Bryaxis Serapisine: Romantik Edebiyat, Kubbe Mimarisi ve Anıtsal Heykeltıraşlık
- İzmir Epikouros'un Teos Bahçesinden Nysa Aristodemos Kütüphanesine ve Miletos Hekataios Haritasına: Epikürlük, Roma Retoriği ve Dünyanın İlk Haritası
- İzmir Erythrai Sibylla Kehanetlerinden Teos Hermogenes Mimarisine ve Tralleis Apollonios Heykelciliğine: Roma Kapitol Kehanetleri, Pseudodipteros Tapınak Düzeni ve Farnese Boğası
- İzmir Homeros'un Meles Vadisinden Priene Bias Adaletine ve Urla Anaksagoras Felsefesine: İlyada ve Odysseia Destanları, Yedi Bilge Hukuku ve Astrofiziğin Doğuşu
- İzmir Kolophon Mimnermus Şiirinden Teos Nausiphanes Felsefesine ve Knidos Chrysippus Tıbbına: Lyrical Poetry, Atomist Philosophy, and Experimental Dietetics
- İzmir Smyrna Hermippus Biyografisinden Teos Boëthos Heykeltıraşlığına ve Knidos Ctesias Persicasına: Classical Biography, Bronze Sculptures, and Persian History
- İzmir–Aydın Demiryolu İmtiyazından Hattın Tamamlanmasına (1856–1866)
- Karabel Luvi Geçidi Kral Tarkasnawa Sınır Anıtı Yapımı (MÖ 1250)
- Klazomenai Arkaik Zeytinyağı İşliği ve Endüstriyel Üretim Devrimi (MÖ 6. yy)
- Knidoslu Hekim Ctesias'ın Pers Kralı II. Artakserkses'in Sarayında 23 Ciltlik Persica Tarihini Yazması (MÖ 398)
- Knidoslu Hekim Erasistratos'un Deneysel Fizyolojiyi ve Beyin-Sinir Sistemini Keşfetmesi (MÖ 280)
- Menemen Taşhan Kervansarayından Kozak Yukarıbey Camii'ne ve Göbeller Dokuma Evlerine: 17. Yüzyıl Sadrazam Mahmut Paşa Hanı, Ahşap Nakışlar ve Granit Konaklar
- Menemen Taşhan Kervansarayının İnşası ve Sadrazam Mahmut Paşa Vakfı (1675)
- Metropolis Meclisinden Belevi Mozolesine ve Torbalı Su Kemerlerine: Ana Tanrıça Kenti, Kraliyet Anıt Mezarları ve Roma Su Yolları
- Miletoslu Hekataios'un Dünyada Bilinen İlk Coğrafya Haritasını Çizmesi (MÖ 510)
- Muğla Knidos Erasistratos'un Fizyolojisinden Efes Artemidoros Rüya Bilimine ve Tire Xenocrates Farmakolojisine: Deneysel Nöroanatomi, Rüya Psikolojisi ve Roma Eczacılığı
- Ozan Homeros'un İlyada ve Odysseia Destanlarını Meles Çayı Vadisinde Bestelemesi (MÖ 750)
- Pergamon, Halikarnassos, Miletos: bilginin yolları
- Phokaia'nın Pentekonterlerinden Çandarlı Kalesi'ne: Eski Foça, Kyme ve Aiolis Deniz Yolları
- Phokaialıların 50 Kürekli Pentekonter Gemileriyle Akdeniz Kolonileşmesi (MÖ 600)
- Prieneli/Miletoslu Fizikçi ve Baş Mimar İsidoros'un İstanbul Ayasofya'sının Dev Kubbesini ve Pendantiflerini Tasarlaması (MS 532)
- Smyrnalı Ozan Quintus'un Truva Atının İnşası ve Truva'nın Düşüşünü Anlatan 14 Ciltlik Posthomerica Epik Destanını Yazması (MS 350)
- Spil Dağı'ndan Karabel Luvi Geçidine: Akpınar Kybele'si, Niobe ve Kral Tarkasnawa Anıtı
- Teoslu Filozof Nausiphanes'in Epikouros'u Eğiterek Atomcu Epikouros Felsefesinin Temellerini Atması (MÖ 320)
- Teoslu Mimar Hermogenes'in Pseudodipteros Planlı Dionysos Tapınağını Tasarlaması (MÖ 220)
- Türkiye'nin İlk Köy Tiyatrosu Bademler Sahnesinin Kuruluşu ve İlk Oyun (1932)
- Ulamış Değirmenlerinden Birgivi Medresesine ve Dağkızılca Su Yollarına: Karakılçık Buğdayı, 1563 Osmanlı İlim Merkezi ve Nif Dağı Taş Köprüleri
- Urla Karantina Adasından Panaztepe Limanına ve Nif Dağına: 1865 Buharlı Tahaffuzhane, MÖ 2500 Tunç Çağı Limanı ve Antik Metalürji İşlikleri
Araştırma hikâye ve olayları
- 1865 Osmanlı Urla Tahaffuzhanesinin Kuruluşu ve Deniz Karantina Sistemi
- Aelius Aristides'in Roma İmparatoru Marcus Aurelius'u İkna Ederek İzmir'i Yeniden İnşa Ettirmesi (MS 178)
- Alabandali Hitabet Ustası Menecles'in Cicero'yu Eğiterek Roma Senatosu Söylevlerine Yön Vermesi (MÖ 79)
- Arginusae (Kalem ve Garip Adaları) Deniz Muharebesi (MÖ 406)
- Aydın Alabanda Menecles Hitabetinden Mastaura Diophanes Reformuna ve Teos Androsthenes Astronomisine: Roman Oratory, Agrarian Reform, and Geared Astronomy
- Balıkesir Kyzikos Eudoxus Seferinden İzmir Smyrna Quintus Destanına ve Kolophon Hermesianax Elegiasına: Indian Ocean Navigation, Trojan War Epic, and Elegiac Love Poetry
- Bergama ve Aizanoi: Hellenistik İç Ege eşiği
- Bergamalı Hekim Galenos'un Roma İmparatoru Marcus Aurelius'un Başhekimliğine Atanması (MS 169)
- Birgi Çakırağa Konağı İnşası ve Ahşap Kalem İşi Resim Programı (1761)
- Birgi Çakırağa Konağı'ndan Tire Yalınayak Hamamı'na ve Gölcük Gölü'ne
- Bodrum Kraliçe Artemisia'nın Donanmasından Knidos Eudoxos Rasathanesine ve Kolophon Ksenophanes Felsefesine: Tarihin İlk Kadın Amirali, Matematiksel Astronomi ve Rasyonel Teoloji
- Çamlık'tan Şirince'ye, Bülbüldağı'na: 1856 İmtiyazından 1866'da Tamamlanan Demiryoluna
- Edremit Körfezi'nden Dikili Adalarına: Adramytteion, Gömeç Zeytin Ovası ve Kalem Adası
- Efesli Hekim Rufus'un Beyin-Sinir Sistemini ve Nöroanatomiyi Tanımlayan Anatomicis Eserini Yazması (MS 90)
- Efesli Hekim Soranus'un Kadın Hastalıkları ve Doğum Biliminin Temeli Gynaecologia Ansiklopedisini Yazması (MS 100)
- Erythrai Athena Tapınağından Bademler Köy Tiyatrosuna ve Özbek Taş İskelesine: Deniz Tiyatroları, Cumhuriyet Tiyatro Sahnesi ve Taş İskeler
- Halikarnassos Kraliçesi I. Artemisia'nın Salamis Deniz Savaşında Donanmayı Yönetmesi (MÖ 480)
- Hellenistik Dünyada Mekanik ve Deniz Bilgisi
- Hellenistik Krallık Dönemi Metropolis Meclis Binası ve Belevi Mozolesi İnşası (MÖ 246)
- İmam-ı Birgivi Mehmed Efendi'nin Birgi Medresesi'nde İlim Yaymaya Başlaması (1563)
- İskenderiyeli Mühendis Ktesibios'un Su Organını (Hydraulis) ve Basınçlı Su Pompasını İcat Etmesi (Hellenistik dönem)
- İyonya'nın Zeytini, Şarabı ve Kehanetleri: Klazomenai'den Teos ve Klaros'a İzmir Yarımadası
- İzmir Aelius Aristides'in Smyrna Hitabetinden Magnesia Pytheos Mimarisine ve Teos Theodosios Geometrisine: Roma İmparatorluk Hitabeti, Halikarnas Mozolesi ve Sferik Geometri
- İzmir Efes Rufus Nöroanatomisinden Magnesia Hegesias Hitabetine ve Bergama Telephus Gramerine: Ancient Neuroanatomy, Asianism Rhetoric, and Imperial Tutoship
- İzmir Efes Soranus Tıbbından Aydın Tralleis Apollonius Heykeltıraşlığına ve Germencik Menesthes Mimarisine: Gynecological Medicine, Farnese Bull Sculpture, and Ionic Architecture
- İzmir Efes Xenophon'un Romantik Romanından Priene İsidoros Ayasofyasına ve Halikarnas Bryaxis Serapisine: Romantik Edebiyat, Kubbe Mimarisi ve Anıtsal Heykeltıraşlık
- İzmir Epikouros'un Teos Bahçesinden Nysa Aristodemos Kütüphanesine ve Miletos Hekataios Haritasına: Epikürlük, Roma Retoriği ve Dünyanın İlk Haritası
- İzmir Erythrai Sibylla Kehanetlerinden Teos Hermogenes Mimarisine ve Tralleis Apollonios Heykelciliğine: Roma Kapitol Kehanetleri, Pseudodipteros Tapınak Düzeni ve Farnese Boğası
- İzmir Homeros'un Meles Vadisinden Priene Bias Adaletine ve Urla Anaksagoras Felsefesine: İlyada ve Odysseia Destanları, Yedi Bilge Hukuku ve Astrofiziğin Doğuşu
- İzmir Kolophon Mimnermus Şiirinden Teos Nausiphanes Felsefesine ve Knidos Chrysippus Tıbbına: Lyrical Poetry, Atomist Philosophy, and Experimental Dietetics
- İzmir Smyrna Hermippus Biyografisinden Teos Boëthos Heykeltıraşlığına ve Knidos Ctesias Persicasına: Classical Biography, Bronze Sculptures, and Persian History
- İzmir–Aydın Demiryolu İmtiyazından Hattın Tamamlanmasına (1856–1866)
- Karabel Luvi Geçidi Kral Tarkasnawa Sınır Anıtı Yapımı (MÖ 1250)
- Klazomenai Arkaik Zeytinyağı İşliği ve Endüstriyel Üretim Devrimi (MÖ 6. yy)
- Knidoslu Hekim Ctesias'ın Pers Kralı II. Artakserkses'in Sarayında 23 Ciltlik Persica Tarihini Yazması (MÖ 398)
- Knidoslu Hekim Erasistratos'un Deneysel Fizyolojiyi ve Beyin-Sinir Sistemini Keşfetmesi (MÖ 280)
- Menemen Taşhan Kervansarayından Kozak Yukarıbey Camii'ne ve Göbeller Dokuma Evlerine: 17. Yüzyıl Sadrazam Mahmut Paşa Hanı, Ahşap Nakışlar ve Granit Konaklar
- Menemen Taşhan Kervansarayının İnşası ve Sadrazam Mahmut Paşa Vakfı (1675)
- Metropolis Meclisinden Belevi Mozolesine ve Torbalı Su Kemerlerine: Ana Tanrıça Kenti, Kraliyet Anıt Mezarları ve Roma Su Yolları
- Miletoslu Hekataios'un Dünyada Bilinen İlk Coğrafya Haritasını Çizmesi (MÖ 510)
- Muğla Knidos Erasistratos'un Fizyolojisinden Efes Artemidoros Rüya Bilimine ve Tire Xenocrates Farmakolojisine: Deneysel Nöroanatomi, Rüya Psikolojisi ve Roma Eczacılığı
- Ozan Homeros'un İlyada ve Odysseia Destanlarını Meles Çayı Vadisinde Bestelemesi (MÖ 750)
- Pergamon, Halikarnassos, Miletos: bilginin yolları
- Phokaia'nın Pentekonterlerinden Çandarlı Kalesi'ne: Eski Foça, Kyme ve Aiolis Deniz Yolları
- Phokaialıların 50 Kürekli Pentekonter Gemileriyle Akdeniz Kolonileşmesi (MÖ 600)
- Prieneli/Miletoslu Fizikçi ve Baş Mimar İsidoros'un İstanbul Ayasofya'sının Dev Kubbesini ve Pendantiflerini Tasarlaması (MS 532)
- Smyrnalı Ozan Quintus'un Truva Atının İnşası ve Truva'nın Düşüşünü Anlatan 14 Ciltlik Posthomerica Epik Destanını Yazması (MS 350)
- Spil Dağı'ndan Karabel Luvi Geçidine: Akpınar Kybele'si, Niobe ve Kral Tarkasnawa Anıtı
- Teoslu Filozof Nausiphanes'in Epikouros'u Eğiterek Atomcu Epikouros Felsefesinin Temellerini Atması (MÖ 320)
- Teoslu Mimar Hermogenes'in Pseudodipteros Planlı Dionysos Tapınağını Tasarlaması (MÖ 220)
- Türkiye'nin İlk Köy Tiyatrosu Bademler Sahnesinin Kuruluşu ve İlk Oyun (1932)
- Ulamış Değirmenlerinden Birgivi Medresesine ve Dağkızılca Su Yollarına: Karakılçık Buğdayı, 1563 Osmanlı İlim Merkezi ve Nif Dağı Taş Köprüleri
- Urla Karantina Adasından Panaztepe Limanına ve Nif Dağına: 1865 Buharlı Tahaffuzhane, MÖ 2500 Tunç Çağı Limanı ve Antik Metalürji İşlikleri
Kaynak ağı
- UNESCO · Bergama
- UNESCO · Efes
- Türkiye Kültür Portalı · İzmir
- Türkiye Kültür Portalı · Ege
- UNESCO · Türkiye
- UNESCO · Aphrodisias
- UNESCO · Hierapolis-Pamukkale
- Kültür Portalı · Erythrai Antik Kenti
- Kültür Portalı · Metropolis Örenyeri
- İzmir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü · Klaros
- Kültür Portalı · Klazomenai Örenyeri
- Kültür Portalı · Birgi
- UNESCO · Troya Arkeolojik Alanı
- Kültür Portalı · Denizli El Dokumaları
- Kültür Portalı · Kütahya Kent Tarihi Müzesi
- Kültür Portalı · Dokur Evi
- Türkiye Kültür Portalı · Milet Ören Yeri
- Türkiye Kültür Portalı · Halikarnassos
- Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi · Halikarnassos
- Perseus Digital Library · Herodotus, Histories 1.1
- Türkiye Kültür Portalı · Bergama Akropolü
- Türkiye Kültür Portalı · Aizanoi Antik Kenti
Sık sorulan sorular
İzmir rehberi neleri bir araya getiriyor?
İzmir rehberinde 9 yer dosyası ve 6 bağlantılı hikâye bulunur. Duraklar aynı coğrafi bağlamda okunabilir.
İzmir içindeki duraklar nasıl okunmalı?
Yerleri tek tek görmek yerine, bağlı oldukları bölge, dönem, rota ve kaynak kayıtlarıyla birlikte takip edin.