İzmir ve Yarımada
Limanlar, bağlar, İyonya
Körfezden yarımadanın taş köylerine uzanan bir hayat. Smyrna, Teos, Klazomenai ve Efes'in denize açılan hafızası.
Havzadan durağa
Yarımada kıyısındaki kentler aynı üretim çizgisini izlemez. Erythrai’ın erken yerleşim izleri ve bir dönemde dışarı sattığı değirmen taşları, Klazomenai’nin antik yağ işliklerinden farklı bir hikâye açar. Teos’un iki limanı ve sanatçı birliği ise üretimden başka bir kamusal ölçeğe geçiş sağlar. Urla’daki zeytincilik bu antik katmanlardan ayrı, modern bir üretim çerçevesidir.
Ildırı kıyısında iki odak
Çeşme’nin Ildırı yerleşimindeki Erythrai, Karaburun Yarımadası’nın kıyı kentidir. Buluntular yörede İlk Tunç Çağı’ndan beri yerleşime işaret eder. Akropolün kuzey yamacındaki tiyatro ile en yüksek düzlükteki Athena Tapınağı, kentin iki ayrı mimari odağını oluşturur. Erythrai bir dönemde değirmen taşı üretip dışarı sattı.
Urla’da zeytin ve kooperatif
Urla’nın ilçe tarım profilinde zeytincilik başlıca ürün olarak öne çıkar. Bademler’deki tarımsal kooperatifin imalathanesi üyelerinin zeytinlerini işler.
Klazomenai’nin yağ işlikleri
Klazomenai’de MÖ 6. yüzyılın son çeyreğine ait zeytinyağı işlikleri, üretim ile kent refahını yan yana getirir.
Teos’ta tapınak ve oyuncular birliği
Teos, iki limanlı bir İyon kentiydi. Dionysos Tapınağı MÖ 2. yüzyılın başına tarihlenir; Roma dönemindeki onarımlar ve deprem hasarı daha sonraki katmanları gösterir. İonialı Aktörler Birliği ise MÖ 3. yüzyılın sonlarına doğru Teos’ta kuruldu. Gymnasium yazıtları öğretmen düzenine ilişkin izler taşır.
360 derece bölge dünyaları
Bu bölgedeki duraklar
Bölge hikâyeleri
Sofra ve üretim anlatıları
- Edremit Körfezi'nden Dikili Adalarına: Adramytteion, Gömeç Zeytin Ovası ve Kalem Adası
- İyonya'nın Zeytini, Şarabı ve Kehanetleri: Klazomenai'den Teos ve Klaros'a İzmir Yarımadası
- Klazomenai Arkaik Zeytinyağı İşliği ve Endüstriyel Üretim Devrimi (MÖ 6. yy)
- Ulamış Değirmenlerinden Birgivi Medresesine ve Dağkızılca Su Yollarına: Karakılçık Buğdayı, 1563 Osmanlı İlim Merkezi ve Nif Dağı Taş Köprüleri
Kültür ve hafıza anlatıları
- 1865 Osmanlı Urla Tahaffuzhanesinin Kuruluşu ve Deniz Karantina Sistemi
- Aelius Aristides'in Roma İmparatoru Marcus Aurelius'u İkna Ederek İzmir'i Yeniden İnşa Ettirmesi (MS 178)
- Alabandali Hitabet Ustası Menecles'in Cicero'yu Eğiterek Roma Senatosu Söylevlerine Yön Vermesi (MÖ 79)
- Arginusae (Kalem ve Garip Adaları) Deniz Muharebesi (MÖ 406)
- Aydın Alabanda Menecles Hitabetinden Mastaura Diophanes Reformuna ve Teos Androsthenes Astronomisine: Roman Oratory, Agrarian Reform, and Geared Astronomy
- Balıkesir Kyzikos Eudoxus Seferinden İzmir Smyrna Quintus Destanına ve Kolophon Hermesianax Elegiasına: Indian Ocean Navigation, Trojan War Epic, and Elegiac Love Poetry
- Bergama ve Aizanoi: Hellenistik İç Ege eşiği
- Bergamalı Hekim Galenos'un Roma İmparatoru Marcus Aurelius'un Başhekimliğine Atanması (MS 169)
- Birgi Çakırağa Konağı İnşası ve Ahşap Kalem İşi Resim Programı (1761)
- Birgi Çakırağa Konağı'ndan Tire Yalınayak Hamamı'na ve Gölcük Gölü'ne
- Bodrum Kraliçe Artemisia'nın Donanmasından Knidos Eudoxos Rasathanesine ve Kolophon Ksenophanes Felsefesine: Tarihin İlk Kadın Amirali, Matematiksel Astronomi ve Rasyonel Teoloji
- Büyük Menderes Alüvyon Birikimi ve Latmos Körfezi'nin Kapanması (MÖ 6. yy — MS 6. yy)
- Çamlık'tan Şirince'ye, Bülbüldağı'na: 1856 İmtiyazından 1866'da Tamamlanan Demiryoluna
- Edremit Körfezi'nden Dikili Adalarına: Adramytteion, Gömeç Zeytin Ovası ve Kalem Adası
- Efesli Hekim Rufus'un Beyin-Sinir Sistemini ve Nöroanatomiyi Tanımlayan Anatomicis Eserini Yazması (MS 90)
- Efesli Hekim Soranus'un Kadın Hastalıkları ve Doğum Biliminin Temeli Gynaecologia Ansiklopedisini Yazması (MS 100)
- Erythrai Athena Tapınağından Bademler Köy Tiyatrosuna ve Özbek Taş İskelesine: Deniz Tiyatroları, Cumhuriyet Tiyatro Sahnesi ve Taş İskeler
- Gediz'in Üç Eşiği: Sardes, Kula ve Alaşehir
- Halikarnassos Kraliçesi I. Artemisia'nın Salamis Deniz Savaşında Donanmayı Yönetmesi (MÖ 480)
- Hellenistik Dünyada Mekanik ve Deniz Bilgisi
- Hellenistik Krallık Dönemi Metropolis Meclis Binası ve Belevi Mozolesi İnşası (MÖ 246)
- İmam-ı Birgivi Mehmed Efendi'nin Birgi Medresesi'nde İlim Yaymaya Başlaması (1563)
- İyonya'nın Zeytini, Şarabı ve Kehanetleri: Klazomenai'den Teos ve Klaros'a İzmir Yarımadası
- İzmir Aelius Aristides'in Smyrna Hitabetinden Magnesia Pytheos Mimarisine ve Teos Theodosios Geometrisine: Roma İmparatorluk Hitabeti, Halikarnas Mozolesi ve Sferik Geometri
- İzmir Efes Rufus Nöroanatomisinden Magnesia Hegesias Hitabetine ve Bergama Telephus Gramerine: Ancient Neuroanatomy, Asianism Rhetoric, and Imperial Tutoship
- İzmir Efes Soranus Tıbbından Aydın Tralleis Apollonius Heykeltıraşlığına ve Germencik Menesthes Mimarisine: Gynecological Medicine, Farnese Bull Sculpture, and Ionic Architecture
- İzmir Efes Xenophon'un Romantik Romanından Priene İsidoros Ayasofyasına ve Halikarnas Bryaxis Serapisine: Romantik Edebiyat, Kubbe Mimarisi ve Anıtsal Heykeltıraşlık
- İzmir Epikouros'un Teos Bahçesinden Nysa Aristodemos Kütüphanesine ve Miletos Hekataios Haritasına: Epikürlük, Roma Retoriği ve Dünyanın İlk Haritası
- İzmir Erythrai Sibylla Kehanetlerinden Teos Hermogenes Mimarisine ve Tralleis Apollonios Heykelciliğine: Roma Kapitol Kehanetleri, Pseudodipteros Tapınak Düzeni ve Farnese Boğası
- İzmir Homeros'un Meles Vadisinden Priene Bias Adaletine ve Urla Anaksagoras Felsefesine: İlyada ve Odysseia Destanları, Yedi Bilge Hukuku ve Astrofiziğin Doğuşu
- İzmir Kolophon Mimnermus Şiirinden Teos Nausiphanes Felsefesine ve Knidos Chrysippus Tıbbına: Lyrical Poetry, Atomist Philosophy, and Experimental Dietetics
- İzmir Smyrna Hermippus Biyografisinden Teos Boëthos Heykeltıraşlığına ve Knidos Ctesias Persicasına: Classical Biography, Bronze Sculptures, and Persian History
- İzmir–Aydın Demiryolu İmtiyazından Hattın Tamamlanmasına (1856–1866)
- Karabel Luvi Geçidi Kral Tarkasnawa Sınır Anıtı Yapımı (MÖ 1250)
- Klazomenai Arkaik Zeytinyağı İşliği ve Endüstriyel Üretim Devrimi (MÖ 6. yy)
- Knidoslu Hekim Ctesias'ın Pers Kralı II. Artakserkses'in Sarayında 23 Ciltlik Persica Tarihini Yazması (MÖ 398)
- Knidoslu Hekim Erasistratos'un Deneysel Fizyolojiyi ve Beyin-Sinir Sistemini Keşfetmesi (MÖ 280)
- Lidya Sikkesinin İcadı ve Paktolos Altın Rafinasyonu (MÖ 7. — 6. yy)
- Lidya'nın Altını ve Kral Yolu: Sardes'in Parası, Bin Tepe Piramitleri ve Kula Volkanları
- Menderes vadisinde üç kent: Nysa, Mastaura, Tralleis
- Menderes'in Kıvrımları: Latmos Körfezi'nden Bafa Gölü'ne Denizden Kopan Kentler
- Menemen Taşhan Kervansarayından Kozak Yukarıbey Camii'ne ve Göbeller Dokuma Evlerine: 17. Yüzyıl Sadrazam Mahmut Paşa Hanı, Ahşap Nakışlar ve Granit Konaklar
- Menemen Taşhan Kervansarayının İnşası ve Sadrazam Mahmut Paşa Vakfı (1675)
- Metropolis Meclisinden Belevi Mozolesine ve Torbalı Su Kemerlerine: Ana Tanrıça Kenti, Kraliyet Anıt Mezarları ve Roma Su Yolları
- Miletoslu Hekataios'un Dünyada Bilinen İlk Coğrafya Haritasını Çizmesi (MÖ 510)
- Muğla Knidos Erasistratos'un Fizyolojisinden Efes Artemidoros Rüya Bilimine ve Tire Xenocrates Farmakolojisine: Deneysel Nöroanatomi, Rüya Psikolojisi ve Roma Eczacılığı
- Mykale Yamaçlarında Ege'nin Özgürlük Savaşı: Pers Donanmasının Çöküşü ve Panionion'un İhyası
- Ozan Homeros'un İlyada ve Odysseia Destanlarını Meles Çayı Vadisinde Bestelemesi (MÖ 750)
- Pergamon, Halikarnassos, Miletos: bilginin yolları
- Phokaia'nın Pentekonterlerinden Çandarlı Kalesi'ne: Eski Foça, Kyme ve Aiolis Deniz Yolları
- Phokaialıların 50 Kürekli Pentekonter Gemileriyle Akdeniz Kolonileşmesi (MÖ 600)
- Prieneli/Miletoslu Fizikçi ve Baş Mimar İsidoros'un İstanbul Ayasofya'sının Dev Kubbesini ve Pendantiflerini Tasarlaması (MS 532)
- Seikilos Steli Üzerindeki Şiir ve Müzik Notasyonu (MS 1.–2. yüzyıl)
- Smyrnalı Ozan Quintus'un Truva Atının İnşası ve Truva'nın Düşüşünü Anlatan 14 Ciltlik Posthomerica Epik Destanını Yazması (MS 350)
- Spil Dağı'ndan Karabel Luvi Geçidine: Akpınar Kybele'si, Niobe ve Kral Tarkasnawa Anıtı
- Teoslu Filozof Nausiphanes'in Epikouros'u Eğiterek Atomcu Epikouros Felsefesinin Temellerini Atması (MÖ 320)
- Teoslu Mimar Hermogenes'in Pseudodipteros Planlı Dionysos Tapınağını Tasarlaması (MÖ 220)
- Tralleis Üç Gözlerden Seikilos Ağıtına ve Nysa Kanyon Su Yollarına: Tonozlu Gymnasionlar, Eksiksiz Korunan Seikilos Bestesi ve Su Tünelleri
- Türkiye'nin İlk Köy Tiyatrosu Bademler Sahnesinin Kuruluşu ve İlk Oyun (1932)
- Ulamış Değirmenlerinden Birgivi Medresesine ve Dağkızılca Su Yollarına: Karakılçık Buğdayı, 1563 Osmanlı İlim Merkezi ve Nif Dağı Taş Köprüleri
- Urla Karantina Adasından Panaztepe Limanına ve Nif Dağına: 1865 Buharlı Tahaffuzhane, MÖ 2500 Tunç Çağı Limanı ve Antik Metalürji İşlikleri
Hikâye ve olay arşivi
- 1865 Osmanlı Urla Tahaffuzhanesinin Kuruluşu ve Deniz Karantina Sistemi
- Aelius Aristides'in Roma İmparatoru Marcus Aurelius'u İkna Ederek İzmir'i Yeniden İnşa Ettirmesi (MS 178)
- Alabandali Hitabet Ustası Menecles'in Cicero'yu Eğiterek Roma Senatosu Söylevlerine Yön Vermesi (MÖ 79)
- Arginusae (Kalem ve Garip Adaları) Deniz Muharebesi (MÖ 406)
- Aydın Alabanda Menecles Hitabetinden Mastaura Diophanes Reformuna ve Teos Androsthenes Astronomisine: Roman Oratory, Agrarian Reform, and Geared Astronomy
- Balıkesir Kyzikos Eudoxus Seferinden İzmir Smyrna Quintus Destanına ve Kolophon Hermesianax Elegiasına: Indian Ocean Navigation, Trojan War Epic, and Elegiac Love Poetry
- Bergama ve Aizanoi: Hellenistik İç Ege eşiği
- Bergamalı Hekim Galenos'un Roma İmparatoru Marcus Aurelius'un Başhekimliğine Atanması (MS 169)
- Birgi Çakırağa Konağı İnşası ve Ahşap Kalem İşi Resim Programı (1761)
- Birgi Çakırağa Konağı'ndan Tire Yalınayak Hamamı'na ve Gölcük Gölü'ne
- Bodrum Kraliçe Artemisia'nın Donanmasından Knidos Eudoxos Rasathanesine ve Kolophon Ksenophanes Felsefesine: Tarihin İlk Kadın Amirali, Matematiksel Astronomi ve Rasyonel Teoloji
- Büyük Menderes Alüvyon Birikimi ve Latmos Körfezi'nin Kapanması (MÖ 6. yy — MS 6. yy)
- Çamlık'tan Şirince'ye, Bülbüldağı'na: 1856 İmtiyazından 1866'da Tamamlanan Demiryoluna
- Edremit Körfezi'nden Dikili Adalarına: Adramytteion, Gömeç Zeytin Ovası ve Kalem Adası
- Efesli Hekim Rufus'un Beyin-Sinir Sistemini ve Nöroanatomiyi Tanımlayan Anatomicis Eserini Yazması (MS 90)
- Efesli Hekim Soranus'un Kadın Hastalıkları ve Doğum Biliminin Temeli Gynaecologia Ansiklopedisini Yazması (MS 100)
- Erythrai Athena Tapınağından Bademler Köy Tiyatrosuna ve Özbek Taş İskelesine: Deniz Tiyatroları, Cumhuriyet Tiyatro Sahnesi ve Taş İskeler
- Gediz'in Üç Eşiği: Sardes, Kula ve Alaşehir
- Halikarnassos Kraliçesi I. Artemisia'nın Salamis Deniz Savaşında Donanmayı Yönetmesi (MÖ 480)
- Hellenistik Dünyada Mekanik ve Deniz Bilgisi
- Hellenistik Krallık Dönemi Metropolis Meclis Binası ve Belevi Mozolesi İnşası (MÖ 246)
- İmam-ı Birgivi Mehmed Efendi'nin Birgi Medresesi'nde İlim Yaymaya Başlaması (1563)
- İskenderiyeli Mühendis Ktesibios'un Su Organını (Hydraulis) ve Basınçlı Su Pompasını İcat Etmesi (Hellenistik dönem)
- İyonya'nın Zeytini, Şarabı ve Kehanetleri: Klazomenai'den Teos ve Klaros'a İzmir Yarımadası
- İzmir Aelius Aristides'in Smyrna Hitabetinden Magnesia Pytheos Mimarisine ve Teos Theodosios Geometrisine: Roma İmparatorluk Hitabeti, Halikarnas Mozolesi ve Sferik Geometri
- İzmir Efes Rufus Nöroanatomisinden Magnesia Hegesias Hitabetine ve Bergama Telephus Gramerine: Ancient Neuroanatomy, Asianism Rhetoric, and Imperial Tutoship
- İzmir Efes Soranus Tıbbından Aydın Tralleis Apollonius Heykeltıraşlığına ve Germencik Menesthes Mimarisine: Gynecological Medicine, Farnese Bull Sculpture, and Ionic Architecture
- İzmir Efes Xenophon'un Romantik Romanından Priene İsidoros Ayasofyasına ve Halikarnas Bryaxis Serapisine: Romantik Edebiyat, Kubbe Mimarisi ve Anıtsal Heykeltıraşlık
- İzmir Epikouros'un Teos Bahçesinden Nysa Aristodemos Kütüphanesine ve Miletos Hekataios Haritasına: Epikürlük, Roma Retoriği ve Dünyanın İlk Haritası
- İzmir Erythrai Sibylla Kehanetlerinden Teos Hermogenes Mimarisine ve Tralleis Apollonios Heykelciliğine: Roma Kapitol Kehanetleri, Pseudodipteros Tapınak Düzeni ve Farnese Boğası
- İzmir Homeros'un Meles Vadisinden Priene Bias Adaletine ve Urla Anaksagoras Felsefesine: İlyada ve Odysseia Destanları, Yedi Bilge Hukuku ve Astrofiziğin Doğuşu
- İzmir Kolophon Mimnermus Şiirinden Teos Nausiphanes Felsefesine ve Knidos Chrysippus Tıbbına: Lyrical Poetry, Atomist Philosophy, and Experimental Dietetics
- İzmir Smyrna Hermippus Biyografisinden Teos Boëthos Heykeltıraşlığına ve Knidos Ctesias Persicasına: Classical Biography, Bronze Sculptures, and Persian History
- İzmir–Aydın Demiryolu İmtiyazından Hattın Tamamlanmasına (1856–1866)
- Karabel Luvi Geçidi Kral Tarkasnawa Sınır Anıtı Yapımı (MÖ 1250)
- Klazomenai Arkaik Zeytinyağı İşliği ve Endüstriyel Üretim Devrimi (MÖ 6. yy)
- Knidoslu Hekim Ctesias'ın Pers Kralı II. Artakserkses'in Sarayında 23 Ciltlik Persica Tarihini Yazması (MÖ 398)
- Knidoslu Hekim Erasistratos'un Deneysel Fizyolojiyi ve Beyin-Sinir Sistemini Keşfetmesi (MÖ 280)
- Lidya Sikkesinin İcadı ve Paktolos Altın Rafinasyonu (MÖ 7. — 6. yy)
- Lidya'nın Altını ve Kral Yolu: Sardes'in Parası, Bin Tepe Piramitleri ve Kula Volkanları
- Menderes vadisinde üç kent: Nysa, Mastaura, Tralleis
- Menderes'in Kıvrımları: Latmos Körfezi'nden Bafa Gölü'ne Denizden Kopan Kentler
- Menemen Taşhan Kervansarayından Kozak Yukarıbey Camii'ne ve Göbeller Dokuma Evlerine: 17. Yüzyıl Sadrazam Mahmut Paşa Hanı, Ahşap Nakışlar ve Granit Konaklar
- Menemen Taşhan Kervansarayının İnşası ve Sadrazam Mahmut Paşa Vakfı (1675)
- Metropolis Meclisinden Belevi Mozolesine ve Torbalı Su Kemerlerine: Ana Tanrıça Kenti, Kraliyet Anıt Mezarları ve Roma Su Yolları
- Miletoslu Hekataios'un Dünyada Bilinen İlk Coğrafya Haritasını Çizmesi (MÖ 510)
- Muğla Knidos Erasistratos'un Fizyolojisinden Efes Artemidoros Rüya Bilimine ve Tire Xenocrates Farmakolojisine: Deneysel Nöroanatomi, Rüya Psikolojisi ve Roma Eczacılığı
- Mykale Muharebesi: karaya çekilen donanma
- Mykale Yamaçlarında Ege'nin Özgürlük Savaşı: Pers Donanmasının Çöküşü ve Panionion'un İhyası
- Ozan Homeros'un İlyada ve Odysseia Destanlarını Meles Çayı Vadisinde Bestelemesi (MÖ 750)
- Pergamon, Halikarnassos, Miletos: bilginin yolları
- Phokaia'nın Pentekonterlerinden Çandarlı Kalesi'ne: Eski Foça, Kyme ve Aiolis Deniz Yolları
- Phokaialıların 50 Kürekli Pentekonter Gemileriyle Akdeniz Kolonileşmesi (MÖ 600)
- Prieneli/Miletoslu Fizikçi ve Baş Mimar İsidoros'un İstanbul Ayasofya'sının Dev Kubbesini ve Pendantiflerini Tasarlaması (MS 532)
- Seikilos Steli Üzerindeki Şiir ve Müzik Notasyonu (MS 1.–2. yüzyıl)
- Smyrnalı Ozan Quintus'un Truva Atının İnşası ve Truva'nın Düşüşünü Anlatan 14 Ciltlik Posthomerica Epik Destanını Yazması (MS 350)
- Spil Dağı'ndan Karabel Luvi Geçidine: Akpınar Kybele'si, Niobe ve Kral Tarkasnawa Anıtı
- Teoslu Filozof Nausiphanes'in Epikouros'u Eğiterek Atomcu Epikouros Felsefesinin Temellerini Atması (MÖ 320)
- Teoslu Mimar Hermogenes'in Pseudodipteros Planlı Dionysos Tapınağını Tasarlaması (MÖ 220)
- Tralleis Üç Gözlerden Seikilos Ağıtına ve Nysa Kanyon Su Yollarına: Tonozlu Gymnasionlar, Eksiksiz Korunan Seikilos Bestesi ve Su Tünelleri
- Türkiye'nin İlk Köy Tiyatrosu Bademler Sahnesinin Kuruluşu ve İlk Oyun (1932)
- Ulamış Değirmenlerinden Birgivi Medresesine ve Dağkızılca Su Yollarına: Karakılçık Buğdayı, 1563 Osmanlı İlim Merkezi ve Nif Dağı Taş Köprüleri
- Urla Karantina Adasından Panaztepe Limanına ve Nif Dağına: 1865 Buharlı Tahaffuzhane, MÖ 2500 Tunç Çağı Limanı ve Antik Metalürji İşlikleri
Sık sorulan sorular
İzmir ve Yarımada bu rehberde nasıl tanımlanıyor?
Körfezden yarımadanın taş köylerine uzanan bir hayat. Smyrna, Teos, Klazomenai ve Efes'in denize açılan hafızası.
İzmir ve Yarımada keşfine nereden başlamalıyım?
Bu anlatıya Smyrna, Foça, Urla gibi duraklardan başlayabilir; ardından bölge hikâyeleri ve aynı dönemin yer dosyaları arasında ilerleyebilirsiniz.