İç Ege
Vadiler, krallıklar, geçitler
Gediz'den Frig yaylalarına, paranın doğduğu topraklardan termal vadilere uzanan iç yolculuk.
Havzadan durağa
İç Ege’de kaya, her yerde aynı işi görmez. Göynüş Vadisi’nde mezar kapısına dönüşür; Ayazini’nde farklı çağlarda kullanılan tüf yerleşimin parçasıdır. Uşak’ın kanyonlarında ise su, taşın biçimini değiştirir. Bölgeyi tek bir geçmişe indirgemek yerine bu üç kullanım arasındaki farkı izleyin.
Bir kaya yüzeyi, iki ayrı kullanım
Göynüş Vadisi’ndeki Aslantaş’ın girişinde aslanlar, yavruları ve hayat ağacı kabartmaları mezar odasına açılan kapıyı çerçeveler. Yapının önemli bir kralın mezarı olduğu ve MÖ 7. yüzyıla tarihlendiği düşünülür; kesin değildir. Ayazini’nde ise tüf kayalara oyulmuş evler, mezarlar ve kiliseler, Frig’den Osmanlı’ya uzanan farklı yerleşim dönemlerinin izlerini taşır.
Pamukkale’den Uşak kanyonlarına
Pamukkale’de kalsit yüklü sular traverten terasları kurar; Kula-Salihli Jeoparkı volkanik alanı, Gediz grabenini ve Bozdağlar’ı aynı geniş peyzajda buluşturur. Uşak’ta Ulubey Kanyonu ile Taşyaran, suyun kayayı aşındırmasının birbirinden farklı yüzlerini gösterir. Bu karşılaştırmada ortaklık, aynı manzara değil; su ve yer kabuğunun bıraktığı izdir.
Synnada parasındaki iki bitki motifi
Şuhut ile ilişkilendirilen Synnada sikkesi, bölgenin bitki simgelerini okumak için küçük ama somut bir iz sunar. MÖ 133 sonrasına tarihlenen bronz bir paranın arka yüzünde, Dioskur başlıkları arasında haşhaş ve buğday bitkileri betimlenir. Tek bir sikkenin görüntüsü, uzun süreli tarımın kanıtı değildir; burada görülebilen, kent parasında seçilmiş iki bitki motifidir.
Resimdeki halı, tür adıyla aynı şey değil
Uşak halıları iki ayrı tarihsel bağlamda okunabilir: Hans Holbein ve Lorenzo Lotto’nun resimlerinde görülen halılar bir iz bırakır; 16. yüzyıl madalyonlu Uşak halısı ise ayrı bir tür olarak anılır. Bu örnekleri tek bir desenin kesintisiz yolculuğu gibi birleştirmek gerekmez. Yan yana geldiklerinde, dokumanın hem resimde temsil edilen hem de belirli bir adla sınıflandırılan bir nesne olduğunu gösterirler.
360 derece bölge dünyaları
Bu bölgedeki duraklar
Bölge hikâyeleri
Sofra ve üretim anlatıları
- Gygaia Gölünden Alaşehir Tiyatrosuna ve Saruhanlı Zeytinliklerine: Lidya Kralları Av Sahası, 10.000 Kişilik Roma Sahnesi ve 500 Yıllık Taş Presler
- Kayalıoğlu Or Yehuda Tarım Okulu'nun Kuruluşu ve Ege Ziraat Reformu (1860)
- Kayalıoğlu Tarım Okulundan Körez Taş Konaklarına ve İnebey Camii'ne: 1860 Or Yehuda Akademi Binası, Volkanik Bazalt Konaklar ve 14. Yüzyıl Germiyan Taş Camii
- Philadelpheia'dan Katakekaumene Bağlarına ve Kurşunlu Han'a: İncil Yedi Kilisesi, Volkanik Şarapçılık ve Kervan Yolları
Kültür ve hafıza anlatıları
- Afyonkarahisar Synnada Leo Telgrafından Halikarnas Leochares Mozolesine ve Knidos Chrysermus Farmakolojisine: Beacon Telegraphy, Mausoleum Sculpture, and Alexandrian Pharmacology
- Aizanoi Macellum Dünyanın İlk Borsa Yazıtı ve Tavan Fiyat Fermanı (MS 301)
- Akmonia Mozaiklerinden Hamamboğazı Termaline ve Karun Hazinesine: Kral Yolu Sporcuları, 68 °C Şifalı Sular ve Altın Kanatlı Denizatı Broşu
- Alaşehir'de St. Jean: taşların ikinci hayatı
- Apameia Kibotos Kervan Pazarı Kuruluşu ve Marsyas Su Efsanesi (MÖ 3. yy)
- Apollon ile Marsyas Arasındaki İlk Müzik Yarışması ve Menderes Nehrinin Doğuşu (MÖ 500)
- Aslantaş Dev Aslanlarından Emre Gölü Su Sunaklarına ve Gazlıgöl Frig Termaline: 4 Metrelik Şahlanmış Aslanlar, Kybele Su Tapınakları ve Midas Şifahaneleri
- Aziz Paulus'un Koloselilere Mektubu ve Colossae Hristiyanlık Cemaati (MS 60)
- Aziz Paulus'un Thyateiralı Mor Kumaş Tüccarı Lidia ile Karşılaşması ve Vaftiz (MS 50)
- Başkomutanlık Meydan Muharebesi ve Dumlupınar Zaferi (30 Ağustos 1922)
- Bergama ve Aizanoi: Hellenistik İç Ege eşiği
- Buldan Dokumacılığının Doğuşu ve Tripolis Anıtsal Sütunlu Caddesinin İnşası (MS 200)
- Clandras Kemerinden Sebaste ve Simav Eynal'a: İç Ege Su Mühendisliği ve Roma Kaplıcaları
- Colossae Mor Yünlerinden Honaz Dağı Zirvesine ve Kaklık Yeraltı Pamukkalesine: Koloselilere Mektup, 2.571m Alpin Zirve ve Yeraltı Travertenleri
- Dinar Su Çıkan Pınarından Sultandağı Buzluk Mağarasına ve Şuhut Karargahına: Menderes'in Doğuşu, 2.100 m Rakımlı Yaz Buzları ve 25 Ağustos Kocatepe Taarruz Evi
- Dokimeion Mermerlerinden Boyalı Külliyesine ve Kızılören Ulu Camii'ne: Roma Pavonazzetto Galerileri, 13. Yüzyıl Selçuklu Dergahı ve Ahşap Kirişli Cami Mimarisi
- Dokimeion Pavonazzetto Mor Damarlı Mermerinin Roma Pantheon'una İhracatı (MS 100)
- Domaniç Hayme Ana Yurtlarından Penkalas Köprülerine ve Göbel Termale: Osmanlı Kuruluşu, Roma Mermer Mimarisi ve Termal Şifa
- Eşme Kilimlerinden Gediz ve Sandıklı Hüdai'ye: İç Ege Kök Boyaları, Nehir Kaynakları ve Roma Çamur Banyoları
- Gediz Muharebesi Zaferi ve Abide Köyü Şehitlik Anıtı'nın İnşası (Ekim 1920)
- Gediz'in Üç Eşiği: Sardes, Kula ve Alaşehir
- Gördes Çift Düğümlerinden Sardes Su Kemerlerine ve Binkaya Frig Kayalarına: Türk Halı Düğümü, Roma Su Mimarisi ve Frig Mezarları
- Gördes Türk Çift Düğümü (Gördes Knot) Halı Sanatının Doğuşu ve Saray Siparişleri (1550)
- Gygaia Gölünden Alaşehir Tiyatrosuna ve Saruhanlı Zeytinliklerine: Lidya Kralları Av Sahası, 10.000 Kişilik Roma Sahnesi ve 500 Yıllık Taş Presler
- Herakleia Salbake Tıp Okulundan Medet Höyüğüne ve Işıklı Gölü Eumeneia'ya: Cerrahi Rölyefler, Bektaşi Dergahı ve Nilüfer Cenneti
- Herakleia Salbake Tıp Okulunun Kurulması ve Eumeneia Antik Kentinin İlanı (MÖ 180)
- İç Ege'nin Gölleri, Höyükleri ve Ticaret Yolları: Beycesultan'dan Apameia ve Amorium Surlarına
- İç Ege'nin Kaya Kentleri ve Roma Borsası: Aizanoi'den Ayazini ve Blaundos Uçurumlarına
- İhsaniye Göynüş Vadisi Aslantaş Dev Frig Kral Lahdinin Oyulması (MÖ 700)
- Karabel Luvi Geçidi Kral Tarkasnawa Sınır Anıtı Yapımı (MÖ 1250)
- Kayalıoğlu Or Yehuda Tarım Okulu'nun Kuruluşu ve Ege Ziraat Reformu (1860)
- Kayalıoğlu Tarım Okulundan Körez Taş Konaklarına ve İnebey Camii'ne: 1860 Or Yehuda Akademi Binası, Volkanik Bazalt Konaklar ve 14. Yüzyıl Germiyan Taş Camii
- Kayı Boyu Domaniç-Söğüt Yayla Göç Yolu ve Hayme Ana'nın Vefatı (1281)
- Kırkgöz 64 Kemerinden Eber Kamış Kopaklarına ve Çay Selçuklu Taş Hanına: Mimar Sinan Köprüleri, Yüzen Torf Adaları ve Selçuklu Kervansarayları
- Kroisos'un adı: Sardes'te altın ve Bin Tepe
- Kütahya Çini Fırınlarının Doğuşu ve Çakırsaz Selçuklu Hanının İnşası (1230)
- Lidya Kralı Alyattes'in Gygaia Gölü Kıyısındaki Cenaze Töreni ve Tümülüs İnşası (MÖ 560)
- Lidya Kralı Kroisos Karun Hazinesinin Güre Tümülüslerine Gömülmesi ve Altın İşçiliği (MÖ 550)
- Lidya Sikkesinin İcadı ve Paktolos Altın Rafinasyonu (MÖ 7. — 6. yy)
- Lidya'nın Altını ve Kral Yolu: Sardes'in Parası, Bin Tepe Piramitleri ve Kula Volkanları
- Lykos'tan Büyük Menderes'e: Laodikeia, Hierapolis ve Tripolis
- Mimar Sinan'ın Kırkgöz Köprüsü'nü 64 Kemere Çıkarması ve Çay Kervan Hattının İmarı (1550)
- Montanizmin Doğuşu ve Pepouza Kutsal Şehri (MS 170)
- Pepouza Montanizminden Ulubey Kanyonuna ve Taşyaran Vadisine: Kadın Peygamberler Kutsal Kenti, Dünyanın 2. Uzun Kanyonu Cam Terası ve Gnays Kaya Çanakları
- Philadelpheia'dan Katakekaumene Bağlarına ve Kurşunlu Han'a: İncil Yedi Kilisesi, Volkanik Şarapçılık ve Kervan Yolları
- Sebaste (Sivaslı) Antik Kenti'nin İmparator Augustus Tarafından Kuruluşu (MÖ 20)
- Selçikler Tümülüslerinden Avgan Değirmenlerine ve Karayakuplu Kanyonuna: MÖ 6. Yüzyıl Lidya Oda Mezarları, Banaz Çayı Su Çarkları ve 100 Metrelik Sarp Kayalıklar
- Selçikler Tümülüslerinin İnşası ve Lidya Kraliyet Defin Töreni (MÖ 560)
- Selçuklu Veziri Sahip Ata İshaklı Kervansarayı İnşası (1249)
- Seyitömer Tunç Çağından Çakırsaz Hanına ve Germiyan Çini Fırınlarına: Antik Dokuma Ağırşakları, Selçuklu Hanları ve UNESCO Çini Konakları
- Simav Gölcük Kraterinden Gediz Abide Köyüne ve Hisarcık Su Yollarına: 1.450m Volkanik Gölet, 1920 Gediz Muharebesi Şehitliği ve Roma Taş Kanalları
- Spil Dağı'ndan Karabel Luvi Geçidine: Akpınar Kybele'si, Niobe ve Kral Tarkasnawa Anıtı
- Synnada'dan İshaklı Kervansarayı'na ve Afyon Kalesi'ne: Frigya Sikkeleri, Selçuklu Sultan Hanları ve Volkanik Şatolar
- Synnadalı Matematikçi Leon'un Anadolu'yu Kateden 9 Kuleli Optik Işık Telgraf Sistemini İcat Etmesi (MS 840)
- Şaphane'nin Alunit Madenlerinden Emet Termaline ve Dumlupınar Zaferine: Kök Boya Şap Ocakları, Borlu Sıcak Sular ve 30 Ağustos Başkomutanlık Meydan Muharebesi
- Thyateira Mor Kumaşlarından Demirci Halılarına ve Darkale Taş Evlerine: İncil Yedi Kilisesi, Saf Yün Seccadeler ve Tarhala Dağ Evleri
- Tokalı Kanyonundan Yunus Emre Dergahına ve Bayat Kilimlerine: 500m Dik Kayalıklar, 13. Yüzyıl Tasavvufu ve Türkmen Kök Boya Motifleri
- Tripolis Sütunlu Caddesinden Buldan Dokuma Hanlarına ve Yayla Gölüne: Antik Mermer Caddeler, El Tezgahı Zanaatı ve Nilüfer Yaylaları
- Uşak Eşme Yörük Kök Boyalı Kilim Zanaatının Doğuşu ve İhracatı (1700)
- Uşak Saray Halılarından Hacım Sultan Tekkesine ve Takmak Kilimlerine: Rönesans Tablolarındaki Medalyonlar, 1321 Bektaşi Dergahı ve Yörük Altınbaş Motifleri
- Uşak Saray Halılarının Avrupa Rönesansına İhracatı ve Ressamlar Tablolarına Girmesi (1550)
- Yunus Emre Dergahından Kurşunlu Kaplıcalarına ve Kuladokya Peri Bacalarına: Doğru Odun Mirası, 54 °C Termal Şifahaneler ve UNESCO Volkanik Kuleler
- Yunus Emre'nin Kula Taptuk Emre Dergahına Girişi ve Türkçe Tasavvuf Şiirinin Doğuşu (1280)
- Yunus Emre'nin Taptuk Emre Dergahına İntisabı ve Sandıklı Makamı (1280)
Hikâye ve olay arşivi
- Afyonkarahisar Synnada Leo Telgrafından Halikarnas Leochares Mozolesine ve Knidos Chrysermus Farmakolojisine: Beacon Telegraphy, Mausoleum Sculpture, and Alexandrian Pharmacology
- Aizanoi Macellum Dünyanın İlk Borsa Yazıtı ve Tavan Fiyat Fermanı (MS 301)
- Akmonia Mozaiklerinden Hamamboğazı Termaline ve Karun Hazinesine: Kral Yolu Sporcuları, 68 °C Şifalı Sular ve Altın Kanatlı Denizatı Broşu
- Alaşehir'de St. Jean: taşların ikinci hayatı
- Apameia Kibotos Kervan Pazarı Kuruluşu ve Marsyas Su Efsanesi (MÖ 3. yy)
- Apollon ile Marsyas Arasındaki İlk Müzik Yarışması ve Menderes Nehrinin Doğuşu (MÖ 500)
- Aslantaş Dev Aslanlarından Emre Gölü Su Sunaklarına ve Gazlıgöl Frig Termaline: 4 Metrelik Şahlanmış Aslanlar, Kybele Su Tapınakları ve Midas Şifahaneleri
- Aziz Paulus'un Koloselilere Mektubu ve Colossae Hristiyanlık Cemaati (MS 60)
- Aziz Paulus'un Thyateiralı Mor Kumaş Tüccarı Lidia ile Karşılaşması ve Vaftiz (MS 50)
- Başkomutanlık Meydan Muharebesi ve Dumlupınar Zaferi (30 Ağustos 1922)
- Bergama ve Aizanoi: Hellenistik İç Ege eşiği
- Buldan Dokumacılığının Doğuşu ve Tripolis Anıtsal Sütunlu Caddesinin İnşası (MS 200)
- Clandras Kemerinden Sebaste ve Simav Eynal'a: İç Ege Su Mühendisliği ve Roma Kaplıcaları
- Colossae Mor Yünlerinden Honaz Dağı Zirvesine ve Kaklık Yeraltı Pamukkalesine: Koloselilere Mektup, 2.571m Alpin Zirve ve Yeraltı Travertenleri
- Dinar Su Çıkan Pınarından Sultandağı Buzluk Mağarasına ve Şuhut Karargahına: Menderes'in Doğuşu, 2.100 m Rakımlı Yaz Buzları ve 25 Ağustos Kocatepe Taarruz Evi
- Dokimeion Mermerlerinden Boyalı Külliyesine ve Kızılören Ulu Camii'ne: Roma Pavonazzetto Galerileri, 13. Yüzyıl Selçuklu Dergahı ve Ahşap Kirişli Cami Mimarisi
- Dokimeion Pavonazzetto Mor Damarlı Mermerinin Roma Pantheon'una İhracatı (MS 100)
- Domaniç Hayme Ana Yurtlarından Penkalas Köprülerine ve Göbel Termale: Osmanlı Kuruluşu, Roma Mermer Mimarisi ve Termal Şifa
- Eşme Kilimlerinden Gediz ve Sandıklı Hüdai'ye: İç Ege Kök Boyaları, Nehir Kaynakları ve Roma Çamur Banyoları
- Gediz Muharebesi Zaferi ve Abide Köyü Şehitlik Anıtı'nın İnşası (Ekim 1920)
- Gediz'in Üç Eşiği: Sardes, Kula ve Alaşehir
- Gördes Çift Düğümlerinden Sardes Su Kemerlerine ve Binkaya Frig Kayalarına: Türk Halı Düğümü, Roma Su Mimarisi ve Frig Mezarları
- Gördes Türk Çift Düğümü (Gördes Knot) Halı Sanatının Doğuşu ve Saray Siparişleri (1550)
- Gygaia Gölünden Alaşehir Tiyatrosuna ve Saruhanlı Zeytinliklerine: Lidya Kralları Av Sahası, 10.000 Kişilik Roma Sahnesi ve 500 Yıllık Taş Presler
- Herakleia Salbake Tıp Okulundan Medet Höyüğüne ve Işıklı Gölü Eumeneia'ya: Cerrahi Rölyefler, Bektaşi Dergahı ve Nilüfer Cenneti
- Herakleia Salbake Tıp Okulunun Kurulması ve Eumeneia Antik Kentinin İlanı (MÖ 180)
- İç Ege'nin Gölleri, Höyükleri ve Ticaret Yolları: Beycesultan'dan Apameia ve Amorium Surlarına
- İç Ege'nin Kaya Kentleri ve Roma Borsası: Aizanoi'den Ayazini ve Blaundos Uçurumlarına
- İhsaniye Göynüş Vadisi Aslantaş Dev Frig Kral Lahdinin Oyulması (MÖ 700)
- Karabel Luvi Geçidi Kral Tarkasnawa Sınır Anıtı Yapımı (MÖ 1250)
- Kayalıoğlu Or Yehuda Tarım Okulu'nun Kuruluşu ve Ege Ziraat Reformu (1860)
- Kayalıoğlu Tarım Okulundan Körez Taş Konaklarına ve İnebey Camii'ne: 1860 Or Yehuda Akademi Binası, Volkanik Bazalt Konaklar ve 14. Yüzyıl Germiyan Taş Camii
- Kayı Boyu Domaniç-Söğüt Yayla Göç Yolu ve Hayme Ana'nın Vefatı (1281)
- Kırkgöz 64 Kemerinden Eber Kamış Kopaklarına ve Çay Selçuklu Taş Hanına: Mimar Sinan Köprüleri, Yüzen Torf Adaları ve Selçuklu Kervansarayları
- Kroisos'un adı: Sardes'te altın ve Bin Tepe
- Kütahya Çini Fırınlarının Doğuşu ve Çakırsaz Selçuklu Hanının İnşası (1230)
- Lidya Kralı Alyattes'in Gygaia Gölü Kıyısındaki Cenaze Töreni ve Tümülüs İnşası (MÖ 560)
- Lidya Kralı Kroisos Karun Hazinesinin Güre Tümülüslerine Gömülmesi ve Altın İşçiliği (MÖ 550)
- Lidya Sikkesinin İcadı ve Paktolos Altın Rafinasyonu (MÖ 7. — 6. yy)
- Lidya'nın Altını ve Kral Yolu: Sardes'in Parası, Bin Tepe Piramitleri ve Kula Volkanları
- Lykos'tan Büyük Menderes'e: Laodikeia, Hierapolis ve Tripolis
- Mimar Sinan'ın Kırkgöz Köprüsü'nü 64 Kemere Çıkarması ve Çay Kervan Hattının İmarı (1550)
- Montanizmin Doğuşu ve Pepouza Kutsal Şehri (MS 170)
- Pepouza Montanizminden Ulubey Kanyonuna ve Taşyaran Vadisine: Kadın Peygamberler Kutsal Kenti, Dünyanın 2. Uzun Kanyonu Cam Terası ve Gnays Kaya Çanakları
- Philadelpheia'dan Katakekaumene Bağlarına ve Kurşunlu Han'a: İncil Yedi Kilisesi, Volkanik Şarapçılık ve Kervan Yolları
- Sebaste (Sivaslı) Antik Kenti'nin İmparator Augustus Tarafından Kuruluşu (MÖ 20)
- Selçikler Tümülüslerinden Avgan Değirmenlerine ve Karayakuplu Kanyonuna: MÖ 6. Yüzyıl Lidya Oda Mezarları, Banaz Çayı Su Çarkları ve 100 Metrelik Sarp Kayalıklar
- Selçikler Tümülüslerinin İnşası ve Lidya Kraliyet Defin Töreni (MÖ 560)
- Selçuklu Veziri Sahip Ata İshaklı Kervansarayı İnşası (1249)
- Seyitömer Tunç Çağından Çakırsaz Hanına ve Germiyan Çini Fırınlarına: Antik Dokuma Ağırşakları, Selçuklu Hanları ve UNESCO Çini Konakları
- Simav Gölcük Kraterinden Gediz Abide Köyüne ve Hisarcık Su Yollarına: 1.450m Volkanik Gölet, 1920 Gediz Muharebesi Şehitliği ve Roma Taş Kanalları
- Spil Dağı'ndan Karabel Luvi Geçidine: Akpınar Kybele'si, Niobe ve Kral Tarkasnawa Anıtı
- Synnada'dan İshaklı Kervansarayı'na ve Afyon Kalesi'ne: Frigya Sikkeleri, Selçuklu Sultan Hanları ve Volkanik Şatolar
- Synnadalı Matematikçi Leon'un Anadolu'yu Kateden 9 Kuleli Optik Işık Telgraf Sistemini İcat Etmesi (MS 840)
- Şaphane'nin Alunit Madenlerinden Emet Termaline ve Dumlupınar Zaferine: Kök Boya Şap Ocakları, Borlu Sıcak Sular ve 30 Ağustos Başkomutanlık Meydan Muharebesi
- Thyateira Mor Kumaşlarından Demirci Halılarına ve Darkale Taş Evlerine: İncil Yedi Kilisesi, Saf Yün Seccadeler ve Tarhala Dağ Evleri
- Tokalı Kanyonundan Yunus Emre Dergahına ve Bayat Kilimlerine: 500m Dik Kayalıklar, 13. Yüzyıl Tasavvufu ve Türkmen Kök Boya Motifleri
- Tripolis Sütunlu Caddesinden Buldan Dokuma Hanlarına ve Yayla Gölüne: Antik Mermer Caddeler, El Tezgahı Zanaatı ve Nilüfer Yaylaları
- Uşak Eşme Yörük Kök Boyalı Kilim Zanaatının Doğuşu ve İhracatı (1700)
- Uşak Saray Halılarından Hacım Sultan Tekkesine ve Takmak Kilimlerine: Rönesans Tablolarındaki Medalyonlar, 1321 Bektaşi Dergahı ve Yörük Altınbaş Motifleri
- Uşak Saray Halılarının Avrupa Rönesansına İhracatı ve Ressamlar Tablolarına Girmesi (1550)
- Yunus Emre Dergahından Kurşunlu Kaplıcalarına ve Kuladokya Peri Bacalarına: Doğru Odun Mirası, 54 °C Termal Şifahaneler ve UNESCO Volkanik Kuleler
- Yunus Emre'nin Kula Taptuk Emre Dergahına Girişi ve Türkçe Tasavvuf Şiirinin Doğuşu (1280)
- Yunus Emre'nin Taptuk Emre Dergahına İntisabı ve Sandıklı Makamı (1280)
Sık sorulan sorular
İç Ege bu rehberde nasıl tanımlanıyor?
Gediz'den Frig yaylalarına, paranın doğduğu topraklardan termal vadilere uzanan iç yolculuk.
İç Ege keşfine nereden başlamalıyım?
Bu anlatıya Sardes, Kula, Aizanoi gibi duraklardan başlayabilir; ardından bölge hikâyeleri ve aynı dönemin yer dosyaları arasında ilerleyebilirsiniz.