İzmir’de Homeros ve Meles anlatıları
Yeri okumak
Tek anıt değil, katmanlı bir çevre.
Strabon’un Homereion kaydı ile Pausanias’ın Meles kaynağındaki mağara anlatısı, Smyrna’nın Homeros’la kurduğu bağı gösterir; doğum yeri ve anlatılan mağaranın bugünkü konumu doğrulanmış değildir.
İzmir · ilçe kaydı
Mekân
Homeros’un İzmir’le bağı, kesin bir doğum yeri iddiasından çok, Smyrna’nın ozana sahip çıkışında ve Meles çevresine bağlanan anlatılarda görünür. Strabon, Smyrnalıların Homeros’u özellikle kendi ozanları saydığını yazar: Homereion adlı bir revak, buradaki ahşap ozan heykeli ve bu adla anılan bronz sikke, kentin kamusal hafızasının parçalarıdır. Aynı bölümde Meles’in kent surlarına yakın aktığını belirtir.
Zaman
Pausanias, Smyrna’da Meles’i ve kaynağındaki bir mağarayı anar; Homeros’un şiirlerini orada bestelediğini ise insanların söylediği bir rivayet olarak aktarır. Strabon’un kent iddiası ile Pausanias’ın mağara hikâyesi ayrı tanıklıklardır: biri Smyrnalıların ozanı sahiplenmesini, diğeri kaynağa bağlanan bir şiir anlatısını kaydeder.
Yaşam
Strabon’un anlattığı Homereion; revak, kutsal alan, ahşap heykel ve sikke adıyla kentlilerin Homeros etrafında kurduğu ortak hatırayı görünür kılar. Pausanias’ın “insanlar söyler” kaydı da Meles kaynağını bu hatıraya bağlayan yerel anlatıyı duyurur. Böylece Homeros’un Smyrna’daki yeri, doğrulanmış bir biyografiden değil, kentin anıtı ile dolaşan sözün yan yana gelmesinden oluşur.
Bugün
Bu antik tanıklıklar, modern bir mağaranın, vadinin ya da kesin bir doğum noktasının yerini belirlemez. İzmir’in kent tarihi ile İyonya kentleri üzerinden Homeros’un Smyrna’daki kamusal hatırasını ve Meles’e bağlanan yerel anlatıyı birlikte okumak mümkün; bugünkü coğrafi karşılığın araştırılması ise açık bir sorudur.
Dönemler
- Roma