Priene
Samsun Dağı'nın güney yamacında, İyonya'nın planlı kenti ve değişen kıyı çizgisinin tanığı.
Fotoğraf kullanılamıyorAydın · Planlı İyonya kenti
Dağ ile ova arasında bir plan
Samsun Dağı'nın dik güney yamacında bir kartal yuvası gibi kurulan Priene, Büyük Menderes Ovası'na tepeden bakar. MÖ 4. yüzyılda mimar Hippodamos'un ızgara şehir planına göre sıfırdan inşa edilmiş dünyanın en kusursuz Helenistik kentidir.
Izgara planın kusursuz geometrisi
Birbirini dik kesen taş sokaklar, tiyatro, meclis binası (bouleuterion), agora ve Gymnasion; yamacın eğimine ustalıkla uyarlanmıştır. Roma döneminde fazla değiştirilmediği için Helenistik kent ruhunu saf haliyle korur.
Athena Tapınağı'nın beş sütunu
Mimar Pytheos'un tasarladığı ve Büyük İskender'in adak yazıtıyla onurlandırdığı Athena Polias Tapınağı, ovaya bakan uçurumun kenarında yükselen beş zarif sütunuyla Ege'nin en unutulmaz siluetlerinden biridir.
İyonya'nın sessiz mücevheri
Çam ağaçları ve zeytinlikler arasındaki taş basamaklarda yürümek, Miletos, Didyma ve Mykale dağının efsanelerini aynı ufukta buluşturur.
Helenistik dehanın taştaki zarafeti
Samsun Dağı'nın çam ormanlarıyla kaplı yamaçlarında kurulan Priene; Hippodamos ızgara planı, olağanüstü akustiğe sahip antik tiyatrosu, iyi korunmuş meclis binası ve Athena Tapınağı'nın beş sütunuyla büyüleyicidir. Miletos ve Didyma ile komşu olan kent, klasik çağın en saf halini yaşatır.
Yerin anlatı katmanları
Yer nasıl kurulmuş?
Priene, Samsun Dağı'nın antik Mykale olarak bilinen güney yamacında, Söke'nin güneybatısında yer alır. Tapınaklar, agora, bouleuterion, gymnasionlar, tiyatro, kilise, nekropol ve konut alanları aynı yamaç kentinde farklı kamusal ve özel kullanım katmanlarını görünür kılar.
Katmanlar nasıl değişiyor?
Arkeolojik kayıtlar kent hakkındaki ilk bilgileri MÖ 7. yüzyıla götürür; MÖ 4. yüzyıl ortasındaki ızgara planlı yeniden kuruluşu, Bizans dönemindeki piskoposluk işlevini ve Menderes alüvyonlarıyla denizden uzaklaştıktan sonra MS 13. yüzyılda terk edilişini ayrı eşikler olarak verir.
Bu çevrede nasıl yaşanmış?
İyi korunmuş konutlar ile agora, meclis, gymnasion ve tiyatro gibi yapılar, Priene'de gündelik yaşamın ev, yönetim, eğitim ve gösteri alanları arasında örgütlendiğini gösterir. Kaynak nüfus büyüklüğü veya bütün sakinlerin meslekleri için ayrıntılı döküm sunmadığından bu alanlar temsili bir kent yaşamı kataloğuna dönüştürülmemelidir.
Bugün ne söylenebilir?
Priene Arkeolojik Alanı 2018'de UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alınmıştır. Bu kayıt kalıcı tarihsel ve mimari bağlamı destekler; açık saat, bilet, yol ve saha koşulları ziyaret öncesinde güncel güvenilir kaynaklardan ayrıca doğrulanmalıdır.
Bağlantılı duraklar
Bu durağın geçtiği hikâyeler
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Priene nerede?
Priene, Aydın ilinde yer alan bir planlı iyonya kenti olarak bu rehberde ele alınır.
Priene hakkında kaynaklara nasıl ulaşırım?
Kaynak bölümünden bu dosyanın dayanağına ulaşabilirsiniz.