Aphrodisias

Mermerin hafızası: ocaktan heykeltıraş atölyesine

Karacasu Ovası'nın eteklerinde, beyaz ve gri damarlı kaliteli mermer ocaklarının hemen yanında kurulan Aphrodisias, Roma İmparatorluğu'nun en ünlü heykeltıraşlık okuluna ev sahipliği yaptı. Roma'dan İspanya'ya kadar Akdeniz'in dört bir yanına buradan heykeller gönderilirdi.

Aşk tanrıçası ve imparatorlar

Aphrodite Tapınağı, imparatorlara adanan kabartmalarla bezeli görkemli Sebasteion ve 30 bin kişilik devasa stadyum; kentin dinsel saygınlığını ve sanatsal ihtişamını bir arada yansıtır.

Tapınaktan katedrale

MS 500 dolaylarında Hristiyanlığın kabulüyle Aphrodite Tapınağı sütunları sökülmeden görkemli bir Hristiyan katedraline dönüştürüldü. Mermerin zarafeti, inançlar değişse de kentin kalbinde yaşamaya devam etti.

Dünya mirasının yaşayan müzesi

UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Aphrodisias; stadyumun mükemmel korunmuşluğu, Aphrodisias Müzesi'ndeki nefes kesici mermer yontular ve Hierapolis ile Laodikeia'ya uzanan kültür rotasıyla benzersizdir.

Mermerin can bulduğu aşk kenti

Aydın'ın Karacasu ilçesinde zeytinlikler arasına gizlenen Aphrodisias; 30 bin kişilik dünyanın en iyi korunmuş antik stadyumu, Sebasteion kabartmaları ve eşsiz heykeltıraşlık müzesiyle büyüler. Hierapolis-Pamukkale, Laodikeia ve Tralleis arasında uzanan bu mermer başkent, antik çağ sanatının doruk noktasıdır.

Yerin anlatı katmanları

Yer nasıl kurulmuş?

Arkeolojik kayıtlar Aphrodisias'ı Dandalaz/Morsynus vadisindeki plato üzerinde konumlandırır ve kuzeydoğudaki Babadağ mermer ocaklarını kentin üretim peyzajına bağlar. Kent ile yaklaşık 2-3 kilometre uzaktaki ocaklar, aynı Dünya Mirası alanının birbirine bağlı ancak haritada ayrı işlenmesi gereken iki bileşenidir.

Katmanlar nasıl değişiyor?

Yerleşim tarihi MÖ 5. binyıl ortalarına uzanır; alan MÖ 6. yüzyılda küçük bir köy görünümündeyken MÖ 2. yüzyılda polis statüsü kazanmış, Roma ile yakın ilişkiler döneminde gelişmiş ve Bizans dönemine uzanan yapı-yazıt katmanları bırakmıştır. Bu uzun dizi bütün görünen yapıların eşzamanlı olduğu anlamına gelmez.

Bu çevrede nasıl yaşanmış?

MS 1.-5. yüzyıllarda Aphrodisiaslı heykeltıraşların imzalı eserleri Akdeniz dünyasına yayılmıştır. Ocakların kente yakınlığı, yapı, kabartma ve heykel üretimini besleyen güçlü bir malzeme-beceri ilişkisi kurar; Arkeolojik kayıtlar bütün eserleri aynı ustaya veya tek bir atölyeye bağlamaz.

Bugün ne söylenebilir?

Aphrodisias ile kuzeydoğudaki antik mermer ocakları 2017'de birlikte Dünya Mirası Listesi'ne kaydedilmiştir. Güncel ziyaret, ulaşım, açık saat ve saha koşulları bu kalıcı tarihsel kayıttan ayrı, güvenilir kaynaklardan doğrulanmalıdır.

Bağlantılı duraklar

• Hierapolis-Pamukkale
• Laodikeia
• Miletos

Bu durağın geçtiği hikâyeler

• Menderes'in kıvrımları, Karia'nın sesleri
• Mermerin hafızası: Aphrodisias

Kaynaklar

• UNESCO · Aphrodisias
• UNESCO · ICOMOS değerlendirmesi
• Afrodisias Antik Kenti